Rolstoel bij MS
Kan ik een rolstoel gebruiken als ik met MS nog kan lopen?
Ja. Je kunt een rolstoel gebruiken terwijl je nog kunt lopen. Sommige mensen met MS gebruiken een rolstoel alleen voor langere afstanden, buitenshuis, tijdens een dagje weg of op momenten waarop lopen veel inspanning vraagt. De rolstoel hoeft het lopen dus niet volledig te vervangen.

In het kort
- Een rolstoel hoeft het lopen niet te vervangen. Je kunt beide combineren.
- Er is geen vaste loopafstand die bepaalt wanneer een rolstoel past.
- Bespreek je situatie met je ergotherapeut, revalidatiearts of fysiotherapeut.
Of dit in jouw situatie passend is, hangt onder meer af van wat je wilt doen, hoe betrouwbaar het lopen gaat en hoeveel inspanning de hele activiteit vraagt. Bespreek dit bij voorkeur met je behandelaar en probeer verschillende mogelijkheden uit.
Een rolstoel gebruiken hoeft niet alles of niets te zijn
Kunnen lopen en een rolstoel gebruiken sluiten elkaar niet uit. Misschien loop je thuis of over korte afstanden, maar wordt een langere route lastig. Of de heenweg naar een afspraak lukt, terwijl je merkt dat de terugweg veel zwaarder is.
Kijk daarom niet alleen naar het aantal meters dat je kunt lopen. De hele activiteit telt mee: er komen, deelnemen en weer thuiskomen. Ook je veiligheid, de omgeving en wat je na afloop nog kunt doen zijn relevant.
De behoefte aan ondersteuning kan bovendien per dag of moment verschillen. Klachten bij MS kunnen wisselen in aard en ernst. Een oplossing die op een goede dag overbodig lijkt, kan op een minder goede dag toch praktisch zijn. Dat betekent niet dat je voortaan iedere verplaatsing met een rolstoel moet doen.
Wanneer kun je een hulpmiddel gaan bespreken?
Er bestaat geen vaste loopafstand die bepaalt wanneer iemand met MS een rolstoel moet gebruiken. Wel kan het zinvol zijn om je mobiliteit en mogelijke hulpmiddelen te bespreken wanneer je merkt dat:
- afstanden die je dagelijks nodig hebt niet meer goed of betrouwbaar lukken;
- lopen of lang staan zoveel inspanning vraagt dat andere activiteiten in de knel komen;
- je vaker struikelt, bijna valt, valt of je tijdens het lopen onveilig voelt;
- je na een korte loopactiviteit veel rust nodig hebt of de gevolgen de rest van de dag merkt;
- een wandelstok, rollator of ander loophulpmiddel niet voldoende aansluit bij wat je wilt doen;
- lopen binnenshuis nog lukt, maar langere afstanden buitenshuis een probleem worden;
- je afspraken, werk, studie of uitstapjes vermijdt vanwege de verplaatsing ernaartoe.
Deze ervaringen betekenen niet automatisch dat een rolstoel de juiste oplossing is. Ze geven wel concrete informatie om met een zorgverlener te bespreken. Noteer bijvoorbeeld waar je liep, hoe de ondergrond was, wanneer je moest rusten, hoe veilig het voelde en wat je daarna nog kon doen.
Vermoeidheid bij MS kan verschillende oorzaken hebben. Loopproblemen kunnen veel inspanning vragen, maar een rolstoel is geen behandeling voor vermoeidheid. Bespreek nieuwe of toenemende vermoeidheid, valincidenten of veranderingen in het lopen daarom ook met je MS-zorgteam.
In welke situaties kun je een rolstoel naast het lopen gebruiken?
Hoe je lopen en rijden combineert, kan per activiteit verschillen. Denk bijvoorbeeld aan:
- korte afstanden thuis lopen en buiten een rolstoel gebruiken;
- op het werk of tijdens een studie langere gangen rollend afleggen;
- een rolstoel meenemen naar een museum, evenement of dagje uit;
- tijdens een drukke dag bepaalde verplaatsingen zittend doen;
- op een minder goede dag meer ondersteuning gebruiken dan op een goede dag.
Neem de volledige route mee in je afweging. Een gladde vloer vraagt iets anders dan klinkers, een helling of een zware deur. Ook moet de rolstoel beschikbaar zijn wanneer je hem nodig hebt. Als je ergens lopend begint en later wilt overstappen, is het praktisch om vooraf te weten waar de rolstoel staat en hoe je die bereikt.
Bij een handbewogen rolstoel telt bovendien hoeveel inspanning het zelf rijden vraagt. Je gebruikt je handen en armen om aan te drijven, te sturen en af te remmen. Wanneer dat niet goed of niet veilig lukt, kunnen andere manieren van voortbewegen worden onderzocht. Welke oplossing passend is, wordt niet alleen door de diagnose MS bepaald.
Kun je blijven lopen en bewegen?
Een rolstoel gebruiken betekent niet dat je moet stoppen met lopen of bewegen. Lopen kan onderdeel blijven van je dag wanneer dat voor jou passend en veilig is. Bewegen kan ook op andere manieren, bijvoorbeeld vanuit een rolstoel.
Hoe je lopen, bewegen, rust en rolstoelgebruik combineert, is persoonlijk. Daarvoor bestaat geen schema dat voor iedereen met MS werkt. Een fysiotherapeut kan onder meer kijken naar lopen, balans, coördinatie, kracht en conditie. Samen kun je bespreken welke vorm van bewegen aansluit bij je mogelijkheden en doelen.
Een rolstoel is dus geen keuze tégen bewegen. Het is een mogelijk hulpmiddel voor bepaalde verplaatsingen en situaties. De vraag is vooral welke combinatie jou helpt om activiteiten op een passende en veilige manier uit te voeren.
Wie helpt bij de persoonlijke afweging?
Een ergotherapeut of revalidatiearts kan helpen bij het kiezen en gebruiken van een hulpmiddel. Daarbij gaat het niet alleen om wat je lichamelijk kunt, maar ook om je dagelijkse activiteiten, woning, werkplek, vervoer en persoonlijke wensen.
Een fysiotherapeut kan aanvullend beoordelen hoe je klachten invloed hebben op lopen en bewegen. Bij het kiezen van een rolstoel kan ook een hulpmiddelendeskundige betrokken zijn om verschillende oplossingen te passen en uit te proberen.
Bereid zo’n gesprek voor met enkele concrete activiteiten. Beschrijf bijvoorbeeld:
- welke routes je vaak aflegt;
- waar je ondersteuning bij zoekt;
- wat op een goede en een minder goede dag lukt;
- welke handelingen je zelfstandig wilt uitvoeren;
- wie de rolstoel eventueel moet vervoeren of tillen.
Zo wordt de keuze gebaseerd op je dagelijks leven en niet op één kort testmoment.
Waar let je op bij het uitproberen van een rolstoel?
Een rolstoel moet passen bij je lichaam én bij de situaties waarin je hem wilt gebruiken. Let tijdens het uitproberen daarom niet alleen op hoe je stilzit. Probeer, voor zover dat veilig kan, ook herkenbare handelingen zoals rijden, sturen, remmen, draaien, aan tafel komen en overstappen.
Bespreek in ieder geval
Zithouding en ondersteuning
krijg je voldoende steun en kun je prettig zitten?
Voortbewegen en bedienen
kun je de rolstoel veilig aandrijven, sturen en remmen, of is andere ondersteuning nodig?
Transfers
kun je op een passende manier in en uit de rolstoel komen?
Gebruiksomgeving
past de rolstoel bij deuren, ondergronden, hellingen en ruimtes die je vaak gebruikt?
Vervoer en opslag
past de rolstoel in de auto en zijn eventuele tilhandelingen haalbaar?
Wisselende belastbaarheid
werkt de bediening ook op een minder goede dag?
De maatvoering, afstelling en beschikbare opties verschillen per rolstoel. Laat daarom vastleggen welke onderdelen bij de passing zijn ingesteld, welke verstellingen je zelf kunt bedienen en wanneer een nieuwe beoordeling verstandig is.
Dit artikel biedt algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts, ergotherapeut, fysiotherapeut, revalidatiearts of andere behandelaar.
Verder oriënteren
Meer weten over een rolstoel bij MS?
Bekijk welke afwegingen een rol spelen bij het kiezen van een rolstoel bij MS. Bespreek je persoonlijke situatie met je behandelaar of hulpmiddelendeskundige.
Een rolstoel kiezen bij MS